Đảm Ba bi

trích Đảm Ba bi

Tên đầy đủ: Đại Nguyên sắc tứ Long Hưng tự Đại Giác Phổ Từ Quảng Chiếu Vô Thượng Đế Sư chi bi大元敕賜龍興寺大覺普慈光照無上帝師之碑

Tác giả: Triệu Mạnh Phủ 趙孟頫 (1254 – 1322)

Thời gian: Năm Diên Hựu thứ 3 đời Nguyên (1316 sau CN.)

Thể chữ: chủ yếu là Khải

Đặc điểm thư pháp: Nửa đầu của bia viết chữ khải, nửa sau có thêm một số chữ hành thảo, toàn bức bố cục nghiêm cẩn chắc chắn mà không mất tự do, bút pháp tiêu biểu cho chữ Triệu khải, kế thừa dòng Chung Vương, từng chữ trầm mặc khỏe khoắn mà thanh nhã, Dương Hiện đời Thanh khen là “thần lực lão kiện” (chắc khỏe già dặn). Đảm Ba bi là bi thiếp quan trọng, người luyện khải theo họ Triệu ắt phải lâm tập. Duy có việc dùng mực, do yêu cầu khắc bia nên không thể hiện nhiều sự biến hóa đậm nhạt.

Nội dung: Là bài minh ghi việc hoàng đế ban tên thụy cho cao tăng Tây Tạng pháp hiệu Đảm Ba (tiếng Phạn, có nghĩa là vi diệu), tên thụy được ban là Đại Giác Phổ Từ Quảng Chiếu Vô Thượng Đế Sư, khắc bia tại chùa Long Hưng. Trong bài minh có kể lại hành trạng của nhà sư Đảm Ba từ lúc tu hành tới lúc viên tịch.

Toàn văn:

大元敕賜龍興寺大覺普慈廣照無上帝師之碑
集賢學士資德大夫臣趙孟頫奉敕撰並書篆
皇帝即位之元年,有诏:金剛上師膽巴,賜益大覺普慈廣照無上帝師,敕臣孟頫爲文並書,刻石大都□□寺。
五年,真定路龍興寺僧叠凡八奏。師本住其寺,乞刻石寺中。複敕臣孟頫爲文並書。臣孟頫預議,賜益大覺以言乎師之體,普慈以言乎師之用,廣照以言慧光之所照臨,無上以言爲帝者師。既奏,有旨:於義甚當。
謹按:師所生之地曰突甘斯旦麻,童子出家,事聖師綽理哲哇爲弟子,受名膽巴。梵言膽巴,華言微妙。先受秘密戒法,繼遊西天竺國,徧參高僧,受經律論。繇是深入法海,博采道要,顯密兩融,空實兼照,獨立三界,示衆標的。
至元七年,與帝師巴思八俱至中國。帝師者,乃聖師之昆弟子也。帝師告歸西蕃,以教門之事屬之於師,始於五台山建立道場,行秘密咒法,作諸佛事,祠祭摩诃伽刺。持戒甚嚴,晝夜不懈,屢彰神異,赫然流聞。自是德業隆盛,人天歸敬。武宗皇帝、皇伯晉王及今皇帝、皇太後皆從受戒法,下至諸王將相貴人,委重寶爲施身,執弟子禮,不可勝紀。
龍興寺建於隋世,寺有金銅大悲菩薩像。五代時契丹入鎮州,縱火焚寺,像毀於火,周人取其銅以鑄錢。宋太祖伐河東,像已毀,爲之歎息。僧可傳言,寺有複興之谶。於是爲降诏複造,其像高七十三尺,建大閣三重以覆之。旁翼之以兩樓,壯麗奇偉,世未有也。繇是龍興遂爲河朔名寺。方營閣,有美木自五台山頰龍河流出,計其長短小大多寡之數,與閣材盡合,诏取以賜。僧惠演爲之記。
師始來東土,寺講主僧宣微大師普整、雄辯大師永安等,即禮請師爲首住持。
元貞元年正月,師忽謂衆僧曰:將有聖人興起山門。即爲梵書奏徽仁裕聖皇太後,奉今皇帝爲大功德主,主其寺。複謂衆僧曰:汝等繼今,可日講《妙法蓮華經》,孰複相代,無有已時。用召集神靈擁護聖躬,受無量福。香華果餌之費,皆度我私財。且預言聖德有受命之符。
至大元年,東宮既建,以舊邸田五十頃賜寺爲常住業。師之所言,至此皆驗。
大德七年,師在上都彌陁院入般涅盤,現五色寶光,獲舍利無數。
皇元壹統天下,西蕃上師至中國不絕,操行謹嚴具智慧神通,無如師者。臣孟頫爲之頌曰:師從無始劫,學道不退轉。十方諸如來,壹壹所受記。來世必成佛,住娑婆世界。演說無量義,身爲帝王師。度脫壹切衆,黃金爲宮殿。七寶妙莊嚴,種種諸珍異。供養無不備,建立大道場。邪魔及外道,破滅無蹤迹。法力所護持,國土保安靜。皇帝皇太後,壽命等天地。王宮諸眷屬,下至於含生。歸依法力故,皆證佛菩提。成就衆善果,獲無量福德。臣作如是言,傳布於十方。下及未來世,贊歎不可盡。
延右三年□月立石。