Tào Toàn bi

Tào Toàn
trích Tào Toàn bi

Tên đầy đủ: Hán Cáp Dương lệnh Tào Toàn bi汉郃阳令曹全碑
Thời gian: năm Trung Bình thứ 2 đời Hán (185 sauCN)
Thể chữ: Lệ

Đặc điểm thư pháp: Được coi là “bông hoa lạ” trong số bia đá thời Hán, Tào Toàn bi có kết cấu ngay ngắn, thư pháp biến hóa, đặc biệt hoa mĩ, được các thư pháp gia từ xưa đến nay yêu thích. Tôn Thừa Hán nhận xét: “Tự pháp mĩ lệ phiêu dật, (…) là thứ chí bảo trong bia đá thời Hán vậy”. Chữ của Tào Toàn bi hoa lệ nhưng chắc chắn, khi lâm tập thường nên lấy mực nhiều, không để bút khô quá. Kết cấu của bia là kết cấu ngang, chiều ngang mở rộng mạnh mẽ, chiều dọc thì thu lại.

Nội dung: Bia do đời sau lập để ghi chép công tích, thân thế Tào Toàn. Tào Toàn, tự là Cảnh Hoàn, người Hiệu Cốc, Đôn Hoàng. Nội dung bia chủ yếu nói về Tào Toàn chia sẻ cùng am trai, từ quan về quê, lại bị giam cầm, sau ẩn cư, năm Quang Hòa thứ 7 lại ra làm quan, nhậm chức lang trung, tước Tửu Tuyền Phúc Lộc trưởng. Cạnh bia còn ghi chép cả cuộc khởi nghĩa nông dân do Trương Giác đứng đầu (khởi nghĩa Khăn Vàng).

Toàn văn:

君諱全,字景完,敦煌效谷人也,其先蓋周之胄,武王秉乾之機,剪伐殷商,既定爾勛,福祿攸同,封弟叔振鐸於曹國,因氏焉,秦漢之際,曹參夾輔王室,世宗廓土斥竟,子孫遷於雍州之郊,分止右扶風,或在安定,或處武都,或居隴西,或家敦煌,枝分葉布,所在為雄,君高祖父敏,舉孝廉,武威長史,巴郡朐忍令,張掖居延都尉,曾祖父述,孝廉,謁者,金城長史,夏陽令,蜀郡西部都尉,祖父鳳,孝廉,張掖屬國都尉丞,右扶風隃糜侯相,金城西部都尉,北地太守,父琫,少貫名州郡,不幸早世,是以位不副德,君童齔好學,甄極瑟緯,無文不綜,賢孝之性,根生於心,收養季祖母,供事繼母,先意承志,存亡之敬,禮無遺闕,是以鄉人為之諺曰:重親致歡曹景完,易世載德,不隕其名,及其從攻,清擬夷齊,直慕史魚,歷郡右職,上計掾史,仍辟涼州,常為治中,別駕,紀綱萬裡,朱紫不謬,出典諸郡,彈枉糾邪,貪暴洗心,同僚服德,遠近憚威,建寧二年,舉孝廉,除郎中,拜西域戊部司馬,時疏勒國王和德,弒父篡位,不供職貢,君興師征討,有率膿之仁,分醪之惠,攻城野戰,謀若湧泉,威牟諸賁,和德面縛歸死,還師振旅,諸國禮遺,且二百萬,悉以簿官,遷右夫風槐裡令,遭同產弟憂棄官,續遇禁網,潛隱家巷七年,光和六年,復舉孝廉,七年三月,除郎中,拜酒泉祿福長,訞賊張角,起兵幽冀,兗豫荊楊,同時並動,而縣民郭家等,復造逆亂,燔燒城寺,萬民騷擾,人褱不安,三郡告急,羽檄仍至,於時聖主諮諏,群僚鹹曰:君哉,轉拜郃陽令,收合餘燼,芟夷殘,絕其本根,遂訪故老商量,俊艾王敞、王畢等,恤民之要,存慰高年,撫育鰥寡,以家錢糴米粟,賜癃盲,大女桃婓等,合七首藥神明膏,親至離亭,部吏王宰、程橫等,賦與有疾者,鹹蒙瘳悛,惠政之流,甚於置郵,百姓襁負,反者如雲,輯治廧屋,市肆列陳,風雨時節,歲獲豐年,農夫織婦,百工戴恩,縣前以河平元年,遭白茅谷水災害,退於戊亥閑,興造城郭,是後舊姓及修身之士,官位不登,君乃閔縉紳之徒不濟,開南寺門,承望華岳,鄉明而治,庶使學者李儒、欒規、程寅等,各獲人爵之報,廓廣聽事官舍,廷曹郎合,升降揖讓朝覲之階,費不出民,役不干時,門下掾王敞,錄事掾王畢,主簿王歷,戶曹掾秦尚,功曹史王顓等,嘉慕奚斯,考甫之美,乃共刊石紀功,其辭曰:懿明後,德義章,貢王廷,徵鬼方,威布烈,安殊荒,還師旅,臨槐裡,感孔懷,赴喪紀,嗟逆賊,燔城市,特受命,理殘圯,芟不臣,寧黔首,繕官寺,開南門,闕嵯峨,望華山,鄉明治,惠沾渥,吏樂政,民給足,君高升,極鼎足中平二年十月丙辰造。

Mặt sau:

處士河東皮氏岐茂孝才二百,縣三老商量伯祺五百,鄉三老司馬集仲裳五百,徵傳士李儒文優五百,故門下祭酒姚之辛卿五百,故門下掾王敞元方千,故門下議掾王畢世異千,故督郵李諲伯嗣五百,故督郵楊動子豪千,故將軍令史董溥建禮三百,故郡曹史守丞馬訪子謀,
故郡曹史丞楊榮長孳,故鄉嗇夫曼駿安雲,故功曹任午子流,故功曹曹屯定吉,故功曹王河孔達,故功曹王吉子僑,故功曹王時孔良五百,故功曹王獻子上,故功曹秦尚孔都,故功曹王衡道興,故功曹楊休當女五百,故功曹王衍文珪,故功曹秦杼漢都千璉,故功曹王詡子弘,故功曹杜安元進元孔宣萌仲謀,故郵書掾姚閔升台,故市掾王尊文熹,故市掾杜靖彥淵,故主簿鄧
化孔彥故門賊曹王翊長河,故市掾王理建和,故市掾成播曼舉,故市掾楊則孔則,故市掾程璜孔休,故市掾扈安子安千,故市掾高頁顯和千,故市掾王?季晦千,故門下史秦靜先起,故賊曹史王授文博,故金曹史精暢文亮,故集曹史柯相文舉千,故賊曹史趙福文祉,故法曹史王敢文國,故塞曹史杜苗幼始,故塞曹史吳產孔才五百,□□部掾趙炅文高,□□曹史高廉□吉千,義士河東安邑劉政元方千,義士侯褒文憲五百,義士潁川臧就元就五百,義士安平祈博季長二百。

(Ô vuông là những chữ bị mất)