Thoán Bảo Tử Bi

trích Thoán Bảo Tử bi

Tên đầy đủ: Tấn cố Trấn Uy Tướng Quân Kiến Ninh Thái Thú Thuán Phủ Quân mộ bi 晉故振威將軍建甯太守爨府君墓碑

Thời gian: trên bia khắc niên hiệu là “Thái Hanh tứ niên tuế tại Ất Tị” (năm Thái Hanh thứ tư, Ất Tị). Thái Hanh là niên hiệu của Tấn An Đế (nhà Đông Tấn). Thực ra niên hiệu Thái Hanh chỉ được dùng có một năm (402 sau CN), năm sau đổi thành Nguyên Hưng. Mà năm 405 lại đổi thành Nghĩa Hi. Bia tìm được ở Vân Nam, vùng Vân Nam là biên thùy, chắc không biết trung ương đã đổi niên hiệu nên vẫn ghi là Thái Hanh tứ niên, thực chất là năm Nghĩa Hi nguyên niên (Nghĩa Hi năm thứ nhất), tức là năm 405.

Thể chữ: Lệ biến

Đặc điểm thư pháp: Thoán Bảo Tử bi là một tấm bia có bút pháp kì lạ, tiêu biểu cho cái gọi là “Đại xảo nhược chuyết” (sự cực khéo mà giống như vụng về). Thoán Bảo Tử bi không phải do danh gia thư pháp soạn, cũng không tỉ mỉ về kĩ pháp, ngược lại, trông rất cổ phác, thô sơ, tự do, có thể gói gọn trong “tứ bất”: Bất pháp, Bất danh, Bất bút, Bất Hán! Bia này đậm chất dân gian, nhưng khí phách hùng cường, đường nét khoáng đạt, biến hóa mạnh mẽ, khí thế hiểm hóc, bỏ đi sự nghiêm cẩn, giữ lại vẻ hoang sơ. Có nhiều chữ ở vào thế rất chênh vênh, hiểm mà không đổ. Nét chữ tuy là Lệ, nhưng chỉ thấy cái “di vận” của Lệ, không thấy nhiều cái “pháp” của Lệ, ví như không nhìn thấy “tàm đầu yến vĩ” điển hình của chữ Lệ.

Nội dung: “Thoán” là tên một bộ tộc. Nội dung bia nói về cuộc đời của thủ lĩnh bộ tộc Thoán là Thoán Bảo Tử, người được thế tập chức thái thú quận Kiến Ninh.

Toàn văn:

晉故振威將軍建甯太守爨府君之墓
君諱寶子字寶子,建甯同樂人也。君少禀瑰偉之質,長挺高貌之操。通曠清恪,發自天然;冰潔簡靜,道兼行葦。淳粹之德,戎晉歸仁。九臯唱于名響,束帛集于閨庭。抽簪俟駕,朝野詠歌。州主薄治中別駕,舉秀才本郡太守。甯撫氓庶,物物得所。春秋廿三,寢疾喪官。莫不嗟痛,人百其躬。情恸發中,相與銘诔。休揚令終,永顯勿剪。其詞曰:
山嶽吐精,海誕堵光。穆穆君侯,震響锵锵。弱冠稱仁,詠歌朝鄉。在陰嘉和,處淵流芳。宮宇數仞,循得其牆。馨隨風烈,耀與雲揚。鴻漸羽儀,龍騰鳳翔。矯翮淩霄,將賓乎王。鳴鸾紫闼,濯纓滄浪。庶民子來,摯維同響。周遵絆馬,喝能赦放。位才之緒,遂居本邦。志業方熙,道隆黃裳。當保南嶽,不骞不崩。享年不永,壹匮始倡。如何不吊,殲我貞良。回抱聖姿,影命不長。自非金石,榮枯有常。幽潛玄穹,攜手顔張。至人無想,江湖相忘。于穆不已,肅雍顯相。永惟平素,感恸忾慷。林宗沒矣,令名遐彰。爰銘斯诔,庶存甘裳。嗚呼哀哉!