Trương Thiên bi

trích Trương Thiên bi

Tên đầy đủ trên trán bia: Hán cố Cô thành trưởng Đãng Âm lệnh  Trương quân biểu tụng汉故毂城长荡阴令张君表颂.
Thời gian: năm Trung Bình thứ 3 đời Đông Hán (năm 186 sauCN).
Thể chữ: Lệ

Đặc điểm thư pháp: Chữ trên bia thuộc thể chữ Lệ có mang nhiều ý của Triện. Chữ trên Trương Thiên bi vuông vắn, góc cạnh rõ ràng, đặc điểm chính là tề, trực, phương, bình (đều, thẳng, vuông, bằng), là tài liệu thư pháp quý báu. Tôn Thoái Cốc nói: “Thư pháp vuông chỉnh mà thanh nhã, không gặp nhiều trong số bia đá đời  Hán” (Thư pháp phương chỉnh nhĩ nhã, Hán thạch trung bất đa kiến giả). Tuy nhiên, Vạn Kính đời  Thanh có nhận xét rằng: “Ta thưởng thức chữ thấy rất đẹp, tiếc là tay khắc lại không giỏi, hỏng hết bút pháp, đặc biệt mặt sau bia càng hỏng.” (Dư ngoạn kỳ tự pha giai, tích mô thủ bất công, toàn vô bút pháp, âm vưu bất kham)

Nội dung: ca ngợi những thành tích chính trị của Trương Khiên do người ở quê cũ ông lập bia.

Toàn văn:

君諱遷,字公方,陳留己吾人也。君之先出自有周,周宣王中興,有張仲以孝友爲行,披覽《詩雅》,煥知其祖。高帝龍興,有張良,善用籌策在帷幕 之內,決勝負千裏之外,析珪於留。文景之間,有張釋之,建忠弼之谟,帝遊上林,問禽狩所有,苑令不對,更問啬夫,啬夫事對。於是,進啬夫爲令,令退爲啬夫,釋之議爲不可,苑令有公卿之才,啬夫喋喋小吏,非社稷之重,上從言。孝武時有張骞,廣通風俗,開定畿寓,南苞八蠻,西羁六戎,北震五狄,東勤九夷。荒遠既殡,各貢所有,張是輔漢,世載其德。爰既且于君,蓋其繵縺,缵戎鴻緒,牧守相系,不殒高問。孝弟于家,中謇于朝,治京氏易,聰麗權略,藝于從畋,少爲郡吏,隱練職位,常在股肱,數爲從事,聲無細聞。徵拜郎中,除谷城長,蠶月之務,不閉四門。臘正之祭,休囚歸賀。八月算民,不煩於鄉。隨就虛落,存恤高年。路無拾遺,犁種宿野。黃巾初起,燒平城市,斯縣獨全。子賤孔蔑,其道區別,尚書五教,君崇其寬。詩雲恺悌,君隆其恩。東裏潤色,君垂其仁。邵伯分陝,君懿于棠。晉陽佩玮,西門帶弦,君之體素,能雙其勳。流化八基,遷蕩陰令。吏民颉颃,隨送如雲,周公東征,西人怨思。奚斯贊魯,考父頌殷。前喆遺芳,有功不書,後無述焉,於是刊石豎表,銘勒萬載,三代以來,雖遠猶近。詩雲舊國,其命惟新。於穆我君,既敦既純,雪白之性,孝友之仁。紀行求本,蘭生有芬。克岐有兆,綏禦有勳,利器不觌,魚不出淵。國之良幹,垂愛在民。蔽沛棠樹,溫溫恭人。乾道不缪,唯淑是親。既多受祉,永享南山,幹祿無疆,子子孫孫。惟中平三年,歲在攝提,二月震節,紀日上旬,陽氣厥析,感思舊君,故吏韋萌等佥然同聲,賃師孫興,刊石立表,以示後昆。共享無祚,億載萬年。

君讳迁,字公方,陈留己吾(1)人也。君之先出自有周,周宣王中兴,有张仲以孝友为行,披览《诗雅》,焕知其祖(2)。高帝龙兴,有张良,善用筹策在帷幕 (3)之内,决胜负千里之外,析珪於留(4)。文景之间,有张释之(5),建忠弼之谟,帝游上林(6),问禽狩所有,苑令不对(7),更问啬(8)夫,啬 夫事对。於是,进啬夫为令,令退为啬夫,释之议为不可,苑令有公卿之才,啬夫喋喋小吏(9),非社稷之重,上从言。孝武时有张骞(10),广通风俗,开定 畿寓(11),南苞八蛮(12),西羁六戎(13),北震五狄,东勤九夷(14)。荒远既殡(15),各贡所有,张是辅汉,世载其德。爰既且(16)于 君,盖其繵縺(17),缵戎鸿绪(18),牧守(19)相系,不殒高问(20)。孝弟于家,中謇(21)于朝,治京氏易(22),聪丽(23)权略,艺于 从畋(24),少为郡吏,隐练(25)职位,常在股肱(26),数为从事(27),声无细闻(28)。徵拜郎中(29),除谷城长,蚕月(30)之务,不 闭四门。腊正之祭,休囚归贺(31)。八月算民(32),不烦於乡。随就虚落(33),存恤(34)高年。路无拾遗,犁种宿野。黄巾初起,烧平城市,斯县 独全。子贱孔蔑(35),其道区别,尚书五教(36),君崇其宽。诗云恺悌,君隆其恩(37)。东里润色,君垂其仁。邵伯(38)分陕,君懿于棠。晋阳佩 玮,西门带弦(39),君之体素,能双其勋(40)。流化八基(41),迁荡阴令。吏民颉颃(42),随送如云,周公东征,西人怨思。奚斯赞鲁,考父颂 殷。前喆遗芳(43),有功不书,后无述焉,於是刊石竖表,铭勒万载,三代(44)以来,虽远犹近。诗云旧国,其命惟新(45)。於穆(46)我君,既敦 既纯,雪白之性,孝友之仁。纪行求本(47),兰生有芬。克岐有兆(48),绥御有勋(49),利器不觌(50),鱼不出渊。国之良干,垂爱在民。蔽沛棠 树,温温恭人(51)。乾道不缪,唯淑是亲。既多受祉,永享南山,干禄无疆,子子孙孙。惟中平三年,岁在摄提,二月震节,纪日上旬,阳气厥析,感思旧君, 故吏韦萌等佥然(52)同声,赁师(53)孙兴,刊石立表,以示后昆。共享无祚(54),亿载万年。