ngôn ngữ học đại cương

Sơ lược về vấn đề “kịch bản” trong ngôn ngữ học tri nhận

Khung (frame) Trong khoa học tri nhận nói chung, ngôn ngữ học tri nhận nói riêng, “khung” (frame) là một mô hình tri nhận liên quan chặt chẽ tới phạm trù (category). Khái niệm “khung” lần đầu tiên được Charles Fillmore đề ra vào khoảng những năm 70 của thế kỉ trước. Định nghĩa đầu…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Suy nghĩ về Google Translate

Computing chính là một trong những lĩnh vực ứng dụng thành quả của ngành ngôn ngữ học. Từ lâu, loài người đã mơ ước có cỗ máy có thể dịch được mọi thứ tiếng trên thế giới một cách chuẩn xác, và như các bạn đã biết, một trong những cỗ máy dịch tự động…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Thử bàn về bản chất tri nhận của phạm trù lượng

Gọi là “thử”, vì muốn thực sự nói đến bản chất tri nhận của một phạm trù nhận thức, thì trước hết cần có đầy đủ hiểu biết về khoa học tri nhận, sau đó cần có những nghiên cứu đo đạc công phu để lượng hóa một cách tốt nhất có thể phạm trù…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Sơ lược về phạm trù và nguyên dạng

Phạm trù hóa (categorization) là một  thao tác cơ bản nhất của tư duy, nếu không có sự phạm trù hóa, tư duy của chúng ta chỉ là một tập hợp những thành phần riêng lẻ, hỗn độn, không quy luật, không liên hệ. Theo quan điểm truyền thống, phạm trù (category) là một tập…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Tính võ đoán và tính hình hiệu của ngôn ngữ

Trong khoàng mấy chục năm gàn đây, ý kiến nghi ngờ tính võ đoán của ngôn ngữ ngày càng nhiều, nhiều học giả đã phủ định mạnh mẽ nguyên tắc về tính võ đoán của ngôn ngữ do F.d.Saussure đưa ra. Tuy nhiên, vẫn có rất đông các nhà ngôn ngữ học lên tiếng bảo…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Bất khả tri

Có một nhà ngôn ngữ học, mà những quan điểm thiên tài của ông bị người đương thời bỏ quên, mãi sau khi ông mất người ta mới lật giở lại, và thậm chí một trào lưu nghiên cứu tư tưởng của ông được hình thành, đó là nhà ngôn ngữ học người Phổ Wilheim…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Chủ nghĩa kinh nghiệm và chủ nghĩa duy lý

Ghi chép cuộc nói chuyện giữa nhà ngôn ngữ học Pháp Mitsou Ronat với Noam Chomsky, trích từ chương 4 cuốn sách “Ngôn Ngữ và Trách Nhiệm” (Language and Responsibility – Noam Chomsky). Dịch theo bản tiếng Trung, tham khảo nguyên bản tiếng Anh tại Chomsky.info. Bản dịch tiếng Trung có hơi lẫn lộn giữa…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Đôi điều về Presupposition

Presuposition là 1 khái niệm trong triết học được đưa vào ngôn ngữ học (cụ thể là trong ngữ nghĩa học và ngữ dụng học), ở đây tạm dịch là “tiên đề” (chưa tham khảo cách dịch của các học giả trong nước). 1.Trong Ngữ nghĩa học, Tiên đề dùng để chỉ những ý nghĩa…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

“Ngôn ngữ” và “lời nói” – Saussure và Jespersen

“Ngôn ngữ” là gì? Theo như cách mà mọi người hiểu và ý nghĩa mà mọi người hay sử dụng (không phải là những người nghiên cứu về ngôn ngữ), thì khái niệm “ngôn ngữ” có thể là: Phong cách viết, nói của một cá nhân. (VD: Ngôn ngữ của anh ấy rất trau chuốt,…

Read More