Tiếng Việt

Luận về từ “hạn” trong tiếng Việt

Trong tiếng Việt, từ “hạn” có nhiều nghĩa, ngoài nghĩa là “thời hạn” ra, người Việt nói “hạn” còn có nghĩa là “vận rủi”, “chuyện không may”; mà “đại hạn” thì dễ là tai nạn nặng hoặc gặp Các Mác, Lê nin lắm! Vậy từ đâu ra nghĩa này? “Hạn” là từ Hán Việt, chữ…

Read More

Hán - Việt

Về vài tên riêng trong Thủy Hử

Nhân dịp đang chiếu phim Thủy Hử bộ mới, nghĩ có vài cái tên riêng có chút “vấn đề” nho nhỏ, tự nhiên nghĩ ra nên post lên đây. Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái Tiều Cái là người “sáng lập” ra đội ngũ Lương Sơn Bạc ban đầu (Lương Sơn trước đó thuộc về…

Read More

Tiếng Việt

Vấn đề chỉ hướng ngữ nghĩa của cấu trúc biểu lượng chủ quan

Như bài trước tôi đã trình bày sơ lược về lượng chủ quan (subjective quantity) trong tiếng Việt, được biểu thị bởi các phó từ và trợ từ “mới”, “đã”, “rồi”, “thôi”. Ở bài đó, tôi đã nói về vấn đề chỉ hướng ngữ nghĩa của các phó từ “mới” và “đã”, và quan điểm…

Read More

Hán - Việt

Về âm Hán Việt của chữ倩

Chữ倩 nghĩa là “đẹp” (tạm không bàn đến ngữ nghĩa của chữ), tiếng phổ thông đọc là qiàn, là một chữ không có trong số những chữ Hán – âm Hán thường dùng của tiếng Việt, vì thế, chuyện âm Hán Việt không thống nhất cũng là điều có thể lí giải. Hiện tại tôi…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Sơ lược về phạm trù và nguyên dạng

Phạm trù hóa (categorization) là một  thao tác cơ bản nhất của tư duy, nếu không có sự phạm trù hóa, tư duy của chúng ta chỉ là một tập hợp những thành phần riêng lẻ, hỗn độn, không quy luật, không liên hệ. Theo quan điểm truyền thống, phạm trù (category) là một tập…

Read More

Tiếng Việt

“Mới”, “đã”, “rồi”, “thôi” và lượng chủ quan trong tiếng Việt

I Về tính chủ quan và vấn đề chủ quan hóa lời nói Theo J.Lyons, tính chủ quan (subjectivity) được định nghĩa như là dấu vết được thể hiện trên lời nói khi người nói đồng thời thể hiện lập trường, thái độ, tình cảm của mình trong lúc phát ngôn. Lượng chủ quan, theo…

Read More

ngôn ngữ học đại cương

Tính võ đoán và tính hình hiệu của ngôn ngữ

Trong khoàng mấy chục năm gàn đây, ý kiến nghi ngờ tính võ đoán của ngôn ngữ ngày càng nhiều, nhiều học giả đã phủ định mạnh mẽ nguyên tắc về tính võ đoán của ngôn ngữ do F.d.Saussure đưa ra. Tuy nhiên, vẫn có rất đông các nhà ngôn ngữ học lên tiếng bảo…

Read More