Vài suy nghĩ về từ “là” trong tiếng Việt
“Là” có phải là động từ? Thông thường, các sách ngữ pháp tiếng Việt dùng để dạy học có thể qui từ “là” vào động từ, khi cần dịch ra tiếng Anh, người ta cũng rất dễ cho rằng “là” khá giống với động từ “to be”. “To be” là động từ, nó biến đổi [...]
Mạn đàm chuyện “sửa ngọng”
Tôi nghe có chuyện sửa phát âm L/N, thì đây đúng là lĩnh vực ngôn ngữ học của tôi rồi, nên tôi cũng hứng thú và tò mò. Có điều để viết được một bài về vấn đề này không đơn giản, hồi mới nghe chuyện này tôi cũng rất băn khoăn lúng túng, không [...]
Sát thủ đầu mưng mủ và sự trong sáng của tiếng Việt
Một tay sát thủ đầu mưng mủ không ảnh hưởng gì tới sự trong sáng của tiếng Việt! Cảnh báo: trong bài sử dụng rất nhiều từ ngữ lai căng, thiếu trong sáng. Bạn đọc cần cân nhắc kĩ trước khi đọc bài. Dẫn ngôn Một cuốn sách tranh ra đời, có người thấy hay, [...]
Luận về từ “hạn” trong tiếng Việt
Trong tiếng Việt, từ “hạn” có nhiều nghĩa, ngoài nghĩa là “thời hạn” ra, người Việt nói “hạn” còn có nghĩa là “vận rủi”, “chuyện không may”; mà “đại hạn” thì dễ là tai nạn nặng hoặc gặp Các Mác, Lê nin lắm! Vậy từ đâu ra nghĩa này? “Hạn” là từ Hán Việt, chữ [...]
Một vài kết cấu đánh dấu lượng chủ quan trong tiếng Việt
Ở các bài trước, tôi chỉ giới hạn trình bày một vài dấu hiệu đánh dấu lượng chủ quan trong tiếng Việt, đó là các phó từ “mới”, “đã”, và các trợ từ “rồi”, “thôi”. Bài này tôi sẽ mở rộng phạm vi, trình bày thêm một số dấu hiệu khác, qua đó tìm hiểu [...]
Chuẩn hóa cách đọc viết tên nước ngoài trên phương tiện truyền thông
Hiện nay một điều dễ nhận thấy là cách đọc và cách viết tên nước ngoài trên các phương tiện thông tin đại chúng tại Việt Nam đang hết sức lộn xộn, không theo một quy chuẩn nào (trừ báo Nhân Dân ra). Có thể quy về các nguyên nhân (về mặt ngôn ngữ) như [...]
Vấn đề về d, gi và r trong chính tả Quốc ngữ tiếng Việt
Trong phương ngữ Hà Nội và một số vùng Bắc Bộ, không có sự phân biệt giữa d, gi và r trong cách đọc. Ví dụ người Hà Nội nói “rõ ràng” thành “dõ dàng”, “giành giật” thành “dành dật”… Nếu lấy giọng Hà Nội làm chuẩn, thì có thể nói đây là một sự [...]
Vấn đề chỉ hướng ngữ nghĩa của cấu trúc biểu lượng chủ quan
Như bài trước tôi đã trình bày sơ lược về lượng chủ quan (subjective quantity) trong tiếng Việt, được biểu thị bởi các phó từ và trợ từ “mới”, “đã”, “rồi”, “thôi”. Ở bài đó, tôi đã nói về vấn đề chỉ hướng ngữ nghĩa của các phó từ “mới” và “đã”, và quan điểm [...]
“Mới”, “đã”, “rồi”, “thôi” và lượng chủ quan trong tiếng Việt
I Về tính chủ quan và vấn đề chủ quan hóa lời nói Theo J.Lyons, tính chủ quan (subjectivity) được định nghĩa như là dấu vết được thể hiện trên lời nói khi người nói đồng thời thể hiện lập trường, thái độ, tình cảm của mình trong lúc phát ngôn. Lượng chủ quan, theo [...]
Phản hồi mới