Nhất thụ lê hoa – Tô Đông Pha

十八新娘八十郎
蒼蒼白髮對紅妝
鴛鴦被裡成雙夜
一樹梨花壓海棠

Thập bát tân nương, bát thập lang,
Thương thương bạch phát đối hồng trang.
Uyên ương bị lí thành song dạ,
Nhất thụ lê hoa áp hải đường.

Tạm dịch thơ:

Gái xoan lấy lão làm chồng,
Tóc sương lại có má hồng kề bên.
Chăn uyên ương ấy một đêm,
Hoa lê một nhánh đè lên hải đường!

Bài thơ trên là của Tô Đông Pha làm để nói đùa Trương Tiên lấy vợ trẻ. Trương Tiên đã 80 tuổi, lấy một người thiếp 18 tuổi. “Lê hoa” là chỉ Trương Tiên, “hải đường” là chỉ thiếu phụ 18 tuổi, mà chữ “áp” ở đây rất hay, rất đắt! Áp là đè lên, áp cũng là áp đảo, vượt trội hơn hẳn.

Đời Thanh có Lưu Đình Cơ, cũng từng viết rằng, trong một lần tới Hoài Bắc công cán, ngủ lại một nhà dân, đêm xuân dạo chơi bỗng nhìn thấy nhành hoa lê nở trắng, mà bên dưới lại có hoa hải đường, bỗng phì cười vì nhớ ra một bài thơ nói về ông lão lấy vợ trẻ, bài đó như sau:

二八佳人七九郎
蕭蕭白髮伴紅妝
扶鳩笑入鴛帷里
一樹梨花壓海棠

Nhị bát giai nhân thất cửu lang,
Tiêu tiêu bạch phát bạn hồng trang.
Phù cưu tiếu nhập uyên duy lí,
Nhất thụ lê hoa áp hải đường.

Tạm dịch thơ:

Mười sáu mà lấy sáu ba,
Lơ thơ tóc bạc ấy mà còn duyên!
Dìu ông vào tới trướng uyên,
Hoa lê một nhánh đè lên hải đường.

Bài này xem ra cũng gần giống với ý của Tô Đông Pha vậy, mà câu 3 cũng thật thú vị: ví ông như chim cưu, ví nàng như chim uyên, ông “tiếu nhập uyên duy lí” (cười mà vào trong màn của chim uyên), nhưng lại “phù cưu” – ông là chim cưu thật, nhưng phải có người dìu vào rồi!

Sau này, người Trung Quốc dùng câu “nhất thụ lê hoa áp hải đường” là nói uyển chuyển cái chuyện ông già lấy vợ trẻ, già chơi trống bỏi.