Mãi trúc dao (Tùng Thiện Vương)

Tùng Thiện Vương
Tùng Thiện Vương

買竹謠

松善王

日負兩竿竹
買之以充腹
門內竹如山
門外錢不還
不言一何苦
言之長鞭且消汝
噫嗟嗟
歸去來兮淚滂沱
從今而後勿伐竹
飢臥竹間死亦足

Mãi trúc dao

Tùng Thiện Vương

Nhật phụ lưỡng can trúc,
Mãi chi dĩ sung phúc.
Môn nội trúc như san,
Môn ngoại tiền bất hoàn.
Bất ngôn nhất hà khổ!
Ngôn chi, trường tiên thả tiêu nhữ!
Y ta ta!
Quy khứ lai hề, lệ bàng đà.
Tòng kim nhi hậu vật phạt trúc,
Cơ ngọa trúc gian tử diệc túc.

Bản dịch của Huỳnh Lý:

Bài ca bán trúc

Ngày vác hai cây trúc,
Bán đi mong lót bụng.
Trong cửa trúc tựa núi,
Ngoài cửa tiền chẳng cho.
Chẳng nói thời thiệt khổ,
Nói, thời roi dài sẽ quật chú!
Ôi chôi cha!
Bỏ quách ra về lệ nhỏ sa;
Rày về sau đừng đốn trúc nữa,
Đói nằm trong trúc chết cũng đủ.

Về tác giả: Tùng Thiện Vương (1819 – 1870), húy là Nguyễn Phúc Hiện, hay Miên Thẩm綿審, tên chữ là Thận Minh. Ông là con trai thứ 10 của vua Minh Mạng, em vua Thiệu Trị đời Nguyễn; giỏi thơ văn nổi tiếng đương thời, cùng với Tuy Lý Vương được xưng tụng “Thi đáo Tùng Tuy thất thịnh Đường”. Ông là bạn thơ chí tình với Cao Bá Quát. Ông có nhiều bài thơ tả cảnh người dân lao động khổ cực, bị quan lại bóc lột tàn tệ, trong đó bài Mãi Trúc Dao này là một ví dụ, tả cảnh người chặt tre đem bán cửa quan, bị nhà quan quỵt tiền.