“Họa thơ” tức là một người làm một bài thơ (thường là Đường luật), người “họa” sẽ phải sử dụng tất cả các chữ gieo vần. Nói tóm lại, bài thơ ra và bài thơ họa lại có các chữ gieo vần giống nhau.
Còn nhớ ngày bé nghe được một chuyện họa thơ khá vui liên quan đến… gà, nhân dịp sắp trảm gà tế cờ ngày tất niên, xin chép ra đây gọi là cho có không khí Tết, mua vui cũng được một vài trống canh. Để bạn đọc tiện hình dung, các chữ dùng để gieo vần sẽ được tô đậm.
Chuyện rằng có một ông nhà giàu mất gà, liền viết một bài thơ Nôm dán trước cửa như sau:
Hôm qua tao mất một con gà,
Đứa nào đã bắt phải thả ra.
Đứa lớn phải khuyên cùng đứa bé,
Đàn ông phải bảo với đàn bà.
Thả ra thì chồng được gần vợ,
Muốn bắt thì con phải xa cha.
Nuôi nấng công tao tao phải tiếc,
Kẻo rồi tiếng xấu sẽ bay xa.
Hôm sau, gà không thấy đâu, chỉ thấy một bài thơ kẻ nào đó họa lại dán ngay bên cạnh:
Hôm qua tao bắt được con gà,
Bắt được dại đếch gì thả ra!
Đứa lớn vặt lông cùng đứa bé,
Đàn ông nấu nướng với đàn bà.
Phao câu béo ngậy chồng nhường vợ,
Cổ cánh giòn tan con nhượng cha.
Nuôi nấng chi đâu mà phải tiếc,
Bắt gần cho tiện, bắt chi xa.
vừa trảm con gà xong